Tokat Coğrafyası

Yazdır
PDF

TOKAT : Karadeniz bölgesinde Orta Karadeniz bölümünün iç kısımlarında yer alır.
Kuzeyinde : Samsun ve Ordu,
Güneyinde : Sivas ve Yozgat,

Doğusunda: Sivas ve Ordu,
Batısında :Amasya ili ile çevrilidir.
İlin yüzölçümü : 9958 Km2 dir. Bu alanı ile Türkiye topraklarının % 1,3'ünü kaplar. Denizden yükseltisi 623 Metredir.
COĞRAFİ KOORDİNATLARI
39° , 51¢ - 40° , 55¢ Kuzey enlemleri ile 35° , 27¢ - 37 , 39¢ Doğu boylamları arasındadır.
FİZİKİ COĞRAFYA
• Jeolojik Yapısı :
Yerkabuğunu oluşturan kayaçların oluşumları ve geçirdikleri evreler Jeolojik zamanlarla belirtildiği için Tokat'ın jeolojik yapısı :
Birinci zaman (Paleozoik) , ikinci zaman (Mezozoik), üçüncü zaman (Neozoik), dördüncü zaman (Kuaternet) jeolojik dönemlere göre şöyle açıklanmaktadır.
BİRİNCİ ZAMAN (PALEOZOİK)
Tokat ve çevresindeki en eski kayaçların oluşumu bu dönemdedir. Bu dönemdeki oluşumlar:
Çekerek ve yöresi kuzey ve kuzeydoğuya doğru Turhal-Zile-Tokat yöresi ile Kelkit ve Tozanlı havzası arasındaki dağlar boyunca Reşadiye'ye kadar uzanır. İl içerisinde Paleozoik formasyonları, killi şistler, kısmen mermerleşmeye uğramış kalkerler, serpantin ve diyabazlardan oluşmuştur. Zile ovasının kuzey ve batı sırtlarında Paleozoik formasyonlar yeşil şistler ve koyu rekli mermerlerden oluşmuştur.
İKİNCİ ZAMAN (MESOSOİK)
Bu dönemde genel olarak kalker – marn – gre – konglomera ve filişlerden oluşan kayaçlara, Kelkit vadisinde Erbaa - Niksar - Reşadiye yörelerinde rastlanır. Zile'nin kuzeyindeki killi şist mermer serisi üzerinde beyaz renkli bazen kaba ve zoofen yapıda olan kalkerler bulunmaktadır.
İkinci Jeolojik zamanda Zile - Turhal bölgesinde önemli mostralar (doğal yarmalar) şunlardır :
1. Kazancı ve Kelkit köyleri arasında Doğu - Batı doğrultusunda kalkerler.
2. Eski köy ile Çivril arasında lambolar.
3. Çayır ve yünlü köyü kalkerleri.
Bu kalkerler bazen tipik breşler halinde bulunurlar. Kazancı ve Kelkit arasındaki kalkerler bölgenin serpantin heyelanlarından etkilendiğinden bazen serpantin serisi içerisinde gibi görünürler. Kervansaray ile Elik tekke arasındaki kalkerler tamamen zoofendir. Grinoides ve echinid parçaları ile belemitesleri içerirler. Belemiteslerin bulunuşu bunların mesozoik devre ait olduğunun kesin kanıtıdır.
Zile ovasında tek tek olarak sıralanmış Zile kalkeri, Güvercinlik, Hüseyin Gazi, Akbaba, Çal tepeleri mesozoik kalkerlerden oluşmuş, etrafı faylarla sınırlı hostlardır. Zile çukurunun kenarındaki konglomeraların çimentosunda orbitoides, marnlı kalkerlerin içerisinde inorceramus, belemitella ve Turhal civarında mostralarda ananchytes , Tekneli yöresinde ineceramus ve orbitoidesler bulunmuştur. Bunlar bize kretosen'in varlığını kesin olarak göstermektedir.
Zile ovasının güney ve güney-batısında bulunan merkeze bağlı Fatih ve Süleymaniye köylerinden itibaren geniş bir saha üst kretase konglomeraları vardır. Bunların üzerinde bir marn tabakası bulunmaktadır. konglomeranın çimentosunda ve marnlardaki mikrofosiller konglomeranın üst kratesiya ait olduğunu göstermektedir. Bu tabakaları genel olarak kuzey eğilimlidir.
Yeşilırmak havzasında mesosoik'in furasik devrine ait liaz katı Kelkit Çayı kuzeyindeki granitik masifleri saran sahralarda görülmektedir. Bunlar SİNEMURİEN'den itibaren zengin ve çeşitli fosilleri içerirler. LİAS'ın özelliği kalınlığı'nın az (100 metre) ve litoloji bakımından somut (homojen) olmasıdır. Burada lias ile alt kretase arasında büyük bir lakün (Stratigrafik boşluk) vardır.
Kelkit çayı güneyinde az çok beyaz renkli yumuşak ve manrnlı kalkerlerden oluşan alt kretaze vardır. Liasın hemen üzerinde bu alt kratesenin bulunması burada stratiğrafik boşluğun olduğunu göstermektedir.
Kelkit çayı havzasında üst kretase'ye de rastlanmaktadır. Burada rastlanan üst kretase boz - beyaz ve pempe renkli kalker şeritleri bulunan yeşilimsi renkli bir filişten oluşmuştur.
ÜÇÜNCÜ ZAMAN (NEOZOİK)
Almus- Erbaa - Niksar yörelerinde rastlanan filiş, kalker, marnlı kalker ve konglomeralar, bu zamana ait oluşumlardır. Eosen filişin önemli mostralarına Zile - Çeltek'in kuzeyinde rastlanır. Yine yerel olarak da Zile-Tokat bölgesinde bu devir arazisine rastlanmaktadır.Bu bölgede eosen genel olarak volkanik ve filiş (dış görünüşüne ) ayrılır. Volkanik formasyonlar esas olarak da kalker çakıllarını içerir. Filişlerde kopnglomera, gre, marn ve bazen de kalker mercekleri vardır.
Tokat - Çamlıbel yöresinde Behram köyü sırtlarında Konglomera ve Gre'lerde küçük Nüm milletler bulunmuştur. Kalkerlerde ostres gigantica, natica willemeti, turritella embricalaria, assilina, spira, nummilites laevigatus vardır ve bunlar eosen döneminin tabakalar dizisinin (formasyonlarının) varlığını gösterir.
Zile alüvyon bölgesinin güney sırtlarında alivyonların bitip serpantinlerin veya üst kretaze konglomeraların başladığı yerde açık renkli ve çoğunluk la yatay tabakalardan oluşan gre,konglomera ve marnlar görülmektedir. Bunlar çok yenidir ve üzerleri alüvyonlarla örtülüdür. Bu formasyonun içinde hiçbir fosil bulunmamasına rağmen diğer benzerlerine göre neojen olması muhtemeldir.
Zile'de Olukman ve Kireçli köyleri arasında neojenin tabanında iri elemanlı kumlarla çimentolaşmış çakılların özellikle kuarte, şist, radyolorit ve mermer parçalarından oluşan konglomeralar bulunmaktadır. Aynı konglomera ve kumtaşlar Kireçli köyünün kuzeyindeki versanlarda (aklanlarda) güney batıya 15° -20° derece eğimlidir.
Zile ovasının güney kenarında Süleymaniye - Fatih Belpınar çevresinde neojeni kaba taneli kum taşları ve marnlau üst kretaze konglomera'larını örtmektedir. Neojen ovanın merkezinde ve derelerin yataklarında kalın bir alivyon örtü bulunmaktadır. Derelerin getirdiği alüvyon ve diğer materyaller olduğu gibi gevşek çimentolu neojen konglomeraların dağıtması ile oluşdukları için bir çok yerlerde neojen'in kalınlığı ova ve tek tek oluşan tepelerin kenarlarından biraz uzaklarda 150-200 metre kadar tahmin edilmektedir.
DÖRDÜNCÜ ZAMAN ARAZİSİ (Kuaterner) :
İl dahilinde dördüncü zaman arazilerine,Artova-Erbaa-Niksar-Turhal ve Zile ilçeleri ile Kazova -Omala(Gözova) ve Kelkit Ovalarında rastlanır.Bu devir arazilerini kum, çakıl, kil , traverterli topraklar oluşturmaktadır.
İl dahilinde mağmatik kayaçlar genellikle Turhal ovasında, Tokat’ın kuzeydoğusunda Almus’tan, Erbaa'nın kuzeyindeki Ayvacık'a kadar olan bölgenin doğusunda kalan alanın yaklaşık yarısını kaplamaktadır.
İl dahilinde iki ayrı kayaç "heyelan" gurubu ayırt edilir.
1. Granitlerden kuvarslı dioritlere kadar kayaçlar.
2. Adi dioritlerden itibaren bazik kayaçlar.
TEKTONİK YAPI
A-) KIVRIMLAR : İlimiz dahilinde Zile ve Tokat dolaylarında eski şistlerde şiddetli kıvrımlar Hersinyen Orojenezine aittir. Kretaze ile eosen arasındaki lakün ve diskordanslar laramiyen fazından evresinden sakin geçmediğini gösterir.
Asıl paraksiismal hareketler pirene fazına (Evresine) aittir. Çünki oligosene ait jipsli seri geniş dalga ile kıvrımlı olduğu halde eosen, kratese ve paleozoik anormal durumlar meydana getiren hareketlere uğrammışştır. Buhareketler esnasında Turhal doğusunda Eğertepede, Tokat Merkez ile Tekneli Köyü arasında kızıliniş'te ve çamlıbel'in güney versanında (aklanında) paleozoik kreatere veya eosen üzerine sürüklenmiştir.
Mesazoik kalkerleri numilitikten önce önemli kıvrılma ve kıvrılmalara uğramıştır. Bu esnada Kelkit depresyonu ve çeşitli dislokasyonları gelmiştir. Tersiyer başında şiddetli olan hareketler neojende hemen hızını kaybetmiştir. Genç tabakalarının yatay durumları bunun başlıca kanıtlarıdır.
B-) FAYLAR (Kırıklar) : Batıda saroz körfezinden doğuda Aras vadisine kadar uzanan ve uzunluğu 1500 km den fazla olan bir FAY ve Tektonki havza sistemi İlimiz dahilinde Yeşilırmak -Kelkit bölgesinden geçmektedir. Bu stürük türün genel doğrultusu ; Batı-Doğu ile Batı-Kuzeybatı, Doğu -Güneydoğu arasındadır.
C-) DEPREMLER : Yeşilırmak havzasının en etkin tektonik stürüktürü Havzadan -Erzincan a kadar uzanmaktadır. Buna ilaveten Amasya civarındaki çukurluklar ile Tokat-Almus - Zile çukurluğu da etkin olan strüktürlerdir. Tektonik stürüktürler boyunca sık sık hafif depremler olmaktadır.
Sismik zonlarda bulunan Niksar-Tokat - Zile gibi şehirlerimiz Roma devrinden beri önemli yerleşme alanlarıdır. Buralarda o zamandan günümüze kadar bir çok zararlı depremler olmuştur.
En son önemli zarar veren depremler 1939 da doğuda Erzincandan , Batıda Amasya ya ve Güneyde Sivas tan, Kuzeyde Karadeniz'e kadar olan sahada etkili olmuş ve çok ağır hasarlara neden olmuş ve 40.000 (kırkbin) kişi ölmüştür.
1942 Aralık ayında Erbaa - Niksar yörelerinde şiddetli bir deprem olmuş ve 500 kişi ölmüştür. İl dahilinde de zaman zaman bazı stürüktürler boyunca şiddetli depremler meydana gelmiştir. Diğer hatlarda ise hafif sarsıntılar gözlenmiştir. Genellikle bölgemizde etkili olan şiddetli depremler ; dünya ölçüsünde çok şiddetli depremler arasında yer almaktadır.
YERŞEKİLLERİ
Tokat İli Akdağ ve Çamlıbel dağlarının oluşturduğu vadiler arasında yüksekliği 188 metre ile 2870 metre arasında değişen bir konumdadır. Kelkit-Tozanlı -Çekerek sularının havzaları; bu havzalar arasındaki yükseklikler akarsuların oluşturduğu alüvyonlu düzlükler ve kuzeyden - güneye doğru gittikçe yüksekliği artan sıra dağlar İlimizin önemli yer şekillerini oluşturur. kelkit vadisinde ortalama yükseklik 300-350 metre, Tozanlı havzasında 500-550 metre ve Çekerek havzasında 900 metredir. Dağlar ırmakların birbirlerinden uzaklaştırdıkları yerlerde geniş yaylalar, ırmakların birbirlerine yaklaştıkları yerlerde sıra dağlar şeklindedir. Bu nedenle önemli geçitler daha çok plato düzlüklerinin bulundukları yerlerdir.
Dağlık alanlar İl topraklarının % 45 ni kaplar ve üç önemli sıra halinde uzanırlar. Kuzeyden güneye doğru birinci sırayı Canik dağları oluşturur. Bu dağlar fazla yüksek değildir. Bu sıradaki önemli doruklar; batıdan - doğuya doğru Killik tepesi (1526 m.), Gölağa tepesi (1502 m.) , Keltepe (1794 m.), Somun tepesi ve Erdem Baba tepesi (2181 m. ) dir.
İkinci sırayı oluşturan yükseltiler; Kelkit- Tozanlı havzalarını ayıran su bölümü çizgisini oluşturan dağlardır. Buradaki önemli doruklar; Mercimek tepesi (1203 m. ), Poyrazlık tepesi (1535 m. ), Dikmen tepesi (1620 m.), Topçam tepesi (1203 m.), İmamgazi tepesi (1779 m. ) ve Dönekse dağı (1820 m.) dir.
Üçüncü sıra tozanlı vadisinin güneyinde uzanır. İlin en yüksek dağları bu yörededir. Buradaki önemli doruklar; Akdağ (1900 m.), Deveci dağı (1892 m.), Çamlıbel (1930 m. ), Toraç dağı (2112 m.), Asmalıdağ (2116 m. ) ve Dumanlı dağı (2374 m.) dir. İlimizin en yüksek doruğu Almus barajının güneyindeki Sehnekayası (2385 m.) dağıdır.
OVALAR
İl topraklarının yaklaşık %15.4 nü kaplar . İl topraklarını sulayan Kelkit- Tozanlı ve Çekerek çaylarının oluşturduğu vadiler kimi yerde genişliyerek verimli alüvyon ovalar meydana getirmişlerdir.
Akarsular - sulama kanalları ve göletlerle tamamı sulanan ovalar ilimizin çok önemli üretim alanlarıdır. Bazı ovalarımız ( örneğin: Kazova ) yılda ikikez ürün alınan verimli tarım alanlarıdır. İlimiz dahilinde önemli ovalar; Kazova, Omala (Gözova) Ovası, Artova Ovası ve Zile Ovası dır.
Vadiler: İlimiz sınırları içerisinde doğu-batı doğrultusunda üç önemli vadi uzanmaktadır. Birbirlerinden sıra dağlar ile ayrılan bu vadiler kuzeyden güneye doğru Kelkit Vadisi - Tozanlı Vadisi - Çekerek Vadisidir. Diğer bir vadi ortasından Behzat deresinin geçtiği ve şehir merkezinin yer aldığı vadidir.
Vadilerin yapısı yer yer boğaz vadiler şeklinde uzanır. Bazı yörelerde vadi tabanları geniş alanlar kaplıyarak ova özelliği taşıyan geniş tabanlı vadiler şeklindedir. Platolar (Yaylalar); ilimiz kuzeyindeki Canik dağlarının güney kesimlerinde, kelkit ve tozanlı vadileri arasında uzanan dağların bir bölümünde platolar yer alır. İlin batısındaki dağlar arası akarsu vadileri ile parçalanmış plato düzlükleri görünümündedir.
İlimizde yer alan önemli yaylalar : Topçam Yaylası, Çevreli (Muhat) Yaylası, Dumanlı Yaylası, Selaman Yaylası, Kızılcaören Yaylası, Bozcalı Yaylası, Batmantaş Yaylası, Buğalı Yaylası, Çamiçi Yaylasıdır.
 
 
AKARSULAR
Tokat İlinin başlıca akarsuları: Yeşilırmağı oluşturan Tozanlı Çayı - Kelkit Çayı - Çekerek Çayı ve şehir merkezinden geçen Güney - Kuzey uzantılı Behzat deresidir. Mevsimlik bir akarsu olan (özellikle ilkbahar mevsiminde karların erimesi ille bol su taşıyan ) Keten deresi de Topçam dağlarının kuzeyinde doğu-batı doğrultusunda akan önemli bir akarsudur.
TOZANLI ÇAYI : Yeşil ırmağın ana koludur. Sivas bölgesinde Köse dağının 2801 m. yükseltisindeki batı aklanından kaynaklanır. Batıya doğru ; kuzeyde ; karacan güneyde Tekeli dağları arasından geçer, bir çok yan dereler ile beslenir. 365 nci km de Almus barajına ulaşır. Kuzeyde Dönek , güneyde Mamu dağları arasındaki 12 km lik boğazdan geçerek Omala (Gözova) Ovasına girer. Buradan karakaya boğazını geçtiktin sonra Kazova ya ulaşır. Tokat'ta Behzat deresi, Turhalda Hotan ve Gülüt derelerinin sularını alarak, Turhal ovasından 30 Km. Lik bir boğaz ile Amasya İli sınırları içerisinde Gendingel ovasına girer ve çekerek suyu ile birleşir. Tozanlı çayı üzereinde Almus Barajı, Ataköy Barajı, Gözova Regülatörü, Gümenek regülatörü gibi önemli tesisler kurulmuştur.
KELKİT ÇAYI : Erzincan'ın kuzeyinde sipikör, pülür , otlukbeli, Sarhan ve Balaban dağlarından kaynaklanan suların Gümüşhane'nin Kelkit İlçesi yöresinde birleşmeleri ile oluşur. Kaynak kodu 1460 metredir.
Tokat İl sınırlarına Reşadiye'nin Umurca Köyü yakınlarında girer. Yusufbey köprüsünden -Fatlı köprüsüne kadar dar bir vadiden batı doğrultusunda akar ve Niksar ovasına ulaşır. Daha sonra Erbaa ovasını kat ederek kale boğazında Tozanlı çayı ile birleşir.
ÇEKEREK ÇAYI : İlin güneyindeki Çamlıbel dağlarından kaynaklanır. Kızık- Çalı ve Fineze dereleri ile Çablıbel Kasabası civarında birleşir.
Kuzeydoğu - Güneybatı doğrultusunda Artova-Yeşilyurt-Sulusaray ilçelerinden geçerek Alanyurt köyünün batısından Yozgat sınırına geçer . Buradan kuzeye yönelir ve tekrar ilimiz sınırlarına girdikten sonra Amasya'nın Kayabaşı yöresinde Tozanlı ile birleşir.
Çekerek çayı üzerinde Zile İlçesi sınırları içerisinde Süreyyabey barajı inşaatı çalışmaları devam etmektedir.
GÖLLER
DOĞAL GÖLLER:
ZİNAV GÖLÜ : Reşadiye İlçesinin yolüstü (Meğedüm) Köyüne 3 Km. uzaklıktadır. Gölün suları tatlıdır. Göl bir dere ve küçük sularla beslenir. Ortalama 1,5 km2 alana sahiptir. Gideğeninden (Gölayağından) boşalan sular kelkit çayına ulaşır. Kenarlarında bataklık yerler yoktur. Ortalama derinlik 10-15 metredir. Etrafı korunmaya alınmış orman alanıdır.gölde kızılkanat denilen çok lezzetli bir tatlısu balık türü yaşamaktadır.
GÖLLÜKÖY GÖLÜ : Reşadiye İlçesinin Göllüköy yöresindedir. 165.000 m2 lik bir alan kaplamaktadır. Yan dereler ve ilk baharda eriyen kar suları ile beslenir. Ortalama derinliği 7 metredir. Suları tatlıdır.
KAZ GÖLÜ : Pazar - Zile karayolu üzerinde, Üzümören kasabası yöresindedir. 7000 dönümlük bir alanı kaplar. Gölün geniş bir bölümü sazlarla kaplıdır. Bu sazlıklarda yabankazı , yaban ördeği ve bir çok türde yaban kuşları barınmaktadır. Göl sularında lezzetli sazan balığı yaşamaktadır. Gölün Milli park haline dönüştürme çalışmaları sürdürülmektedir.
YAPAY GÖLLER:
ALMUS BARAJ GÖLÜ : Almus ilçesinin 3,5 Km. kuzey doğusunda tozanlı çayının hafif bir dirsek çevirerek Omala (Gözova) ovası boğazına girdiği yerde zonlu toprak dolgu tipinde yapılmıştır. Sedde yüksekliği 95 metre. Tepe uzunluğu 350 metre, tepe genişliği12 metre, gövde dolgusu 3.500.000 m3 tür. Baraj gölü 950.000.000. m3 hacimlidir. Göl yüzeyi 31,3 Km2 dir. Göl uzunluğu 22 Km. gölün en derin yeri 74 metredir. Kapaksız, yan kanalı dolu savak 1550 m3/sn su geçirebilir kapasitededir.
Göl suyu hidroelektirik tesislere 519 metre uzunluğunda kuvvet tüneli ile girer ve üç adet dikey eksenli Francis türbünleri ile ayrıca sulama çıkışından ırmağın yatağina karışır. Hidroelektirik santralinde herbiri 13.000 KVA lık 3 jeneratör vardır.
Baraj ARI İNŞAAT T.A.O. tarafından yapılmıştır. Yapım çalışmaları 23.07.1959 da başlamış ve Baraj 5 EKİM 1966 tarihinde işletmeye açolmıştır. Baraj hidroelektirik enerjisi üretmek, tarımalanlarına sulama suyu sağlamak , sel taşkınlarını önlemek amacı ile yapılmıştır. Gölde yayın, sazan ve alabalık türü tatlı su balıkları vardır.
Barajın etrafı ormanlarla kaplıdır ve göl kıyılarında bir çok koylar bulunmaktadır. Bu özelliği ile Tokat ve çevresinin önemli piknik ve dinlenme yeridir. Tokat'a uzaklığı 36 Km. dir.
Tokat ili dahilindeki göletler D.S.İ. çalışmaları bölümünde belirtilmiştir. Önemli isim yer ve diğer özellikleri ile aşağıda belirtilmiştir.
BARAJLAR VE GÖLETLER  YERİ  YAPILDIĞI YIL  DEPOLAMA HACMİ (hm3-m3)  GÖLET YÜKSEKLİĞİ (m)  SULAMA ALANI(h-A)  DOLGU HACMİ(m3)  AMACI
Almus Brj Almus  1966  950.000. hm3  78.00  21.350  3.405.000  Sulama Enerji
Belpınar  Zile  1984  29.690. km3  58.16  2.472  900.000  Sulama
Boztepe  Zile  1983  14.200 hm3  27.30  4.872  1.150.000  "
Bedirkale  Merkez  1996  17.00 hm3  34.00  2.379  950.000  "
Akbelen  Merkez  1996  1.432 hm3  37.00  286  600.000  "
AkınKöy glt  Merkez  1990  9.100.000 m3  24.50  17.100  567.851  "
Sulugöl  Niksar  1974  1.878.000 m3  7.80  255  40.208  "
Koçaş  Zile  1980  1.715.000 m3  22.00  350  360.337  "
Aşağıgüçlü  Artova  1985  1.707.000 m3  20.80  413  257.299  "
Ortaören  Merkez  1982  1.420.000 m3  20.50  252  273.535  "
Güzelbeyli  Zile  1990  1.362.000 m3  28.00  244  315.836  "
Büğet  Artova  1973  974.000 m3  16.25  191  140.635  "
Kızık  Merkez  1978  944.000 m3  13.50  143  172.263  "
Üçyol  Turhal  1990  918.000 m3  19.00  159  113.600  "
Boldacı  Zile  1990  905.000 m3  26.00  166  175.680  "
 
İKLİM
 
Tokat İli Orta Karadeniz bölümünün iç kısımlarında yer almaktadır. Bu nedenle ilimiz hem karadeniz iklim özellikleri, hemde içanadoludaki step (kara) ikliminin etkisi altındadır. Bu özelliği ile Tokat'ın iklimi; karadeniz iklimi ile iç anadoludaki step iklimi arasında bir geçiş iklimi özelliği taşır
 
İlimizde etkili olan iklimin özelliği genel olarak yaz mevsimi alçak alanlarda sıcak - kurak, yüksek yerlerde serin yer yer yağişlı kış mevsimi soğuk ve kar yağışlıdır. Tokat'ın iklim özelliğinde denize olan uzaklığın ve yüksekliğin etkisi önemlidir. Bu nedenle İlimizin ilkliminde kuzeyden- güneye doğru (yükseltinin artması nedeniyle ) önemli farklılıklar görülür. Güneye doğru kış mevsimi daha sert bir karekter gösterir.
 
Tokat Meteoroloji istasyonunda yapılan kayıtlar esas alındığında son 38 yıllık istatistiklere göre iklimle ilgili bazı özellikler şöyledir.
 
En soğuk ay ortalama 1,8 0C ile Ocak, en sıcak ay ortalama 21,8 0C ile Temmuz ayı olmuştur. Ölçülen en sıcak gün 18 Temmuz 1962 yılında 40,0 0C , en soğuk gün ise 20 Ocak 1972 yılında -23,4 0C olmuştur. Yıl içerisinde sıcaklığın 30 0C’nin üstüne çıktığı günler 36 dir. 20 0C’nin üstüne çıktığı günler ise 176' dır. Isının ortalama 0 0C’nin altına düştüğü günler 60' dır. İlin yıllık ortalama sıcaklığı 12,8 0C ' dir.
 
İlçelerin yıllık ortalama sıcaklığı ise şöyledir; Turhal 12.9 0C , Pazar 12,2 0C , Zile 11,5 0C , Artova 8,1 0C , Sulusaray 9,3 0C, Erbaa 14, 1 0C, Niksar 14,2 0C ve Reşadiye12,8 0C'dir.
 
Tokat merkezinin yıllık ortalama yağiş tutarı 444,4 mm'dir. En fazla yağış 58,0 mm ile Mayıs, 53,7 mm ile Nisan aylarında, en az yağış ise 8,6 mm ile Ağustos ayında görülür. Ortalama kar yağışlı günlerin sayısı 13 tür. Karın ortalama yerde kalma süresi ise 21 gündür.
 
İlçelerdeki yıllık yağış miktarı da şöyledir; Turhal 413,3 mm, Pazar 448,6 mm, Zile 450,7mm, Artova 533,9 mm, Sulusaray 436,0 mm, Erbaa 585.3 mm, Niksar 508,7 mm ve Reşadiye 458,5 mm dir.
 
Rüzgar Durumu : Değişik yönlerden esen rüzgarlar Tokat'ın iklimini ve tarım alanlarını etkilemesi bakımından önemlidir.
 
Yaz aylarında en hakim rüzgar doğu-kuzeydoğu doğrultusunda esen poyrazdır. Sonbaharın başlarında da etkili olur. Bu rüzgar yazın estiğinde serin ve kurudur. Yine yaz mevsiminde zaman zaman kıbleden rüzgarlar eser. Sam yeli denilen bu rüzgarların yöredeki diğer bir adıda kabayeldir. Estiği günlerde kavurucu sıcaklıklara neden olur. Kıın kuzey batıdan esen karayel , kuzeyden esen yıldız ve yine doğu kuzeydoğu yönünden esen poyraz , havaların soğuk geçmesine ve kar yağışlarına neden olur. İlkbaharda ise batıdan esen rüzgarlar ve güney batıdan esen lodos havaların yumuşamasına ve bol yağışlara neden olur. Bu rüzgarlar zaman zaman yıldırım düşmelerine ve yöre tarımını olumsuz etkileyen dolu yağışlarına da neden olur.
 
DOĞAL BİTKİ ÖRTÜSÜ VE HAYVAN TÜRLERİ
 
Tokat İli topraklarının yaklaşık olarak %48,8' I orman ve fundalıklarla , %34,8' I ekili - dikili alanlarla , % 14,5' I çayır ve meralarla kaplıdır. % 1,9' u ise tarıma elverişsiz alanlardan oluşur.
 
Ormanlar daha çok Almus, Reşadiye ve Niksar İlçeleri dolaylarındadır. Karaçam, Sarıçam, Köknar, Gürgen ve sedir gibi ağaç türleri en yaygın olanlarıdır. Bu ağaç türlerinin içerisinde yer yer fındık, kızılcık, yabani erik, elma, ahlat, alıç, gibi türlerede rastlamak mümkündür. Ovalarda ve vadi tabanlarında ise söğüt ve kavak çoğunluktadır. İlin güney kesimlerinde (Artova ve Zile dolayları) ağaçlar çok seyrekleşir. Bu yörelerde hakim bitki örtüsü bozkırlar (step) dır. İlkbahar ve yaz başlarında yeşil olan bu bitki örtüsü yaz sonlarında sararır, bozkır görünümünü alır.
 
Dağların ve ormanların geniş yer tuttuğu ilde değişik türlerde yaban hayvanları da yaşamaktadır Bunların başlıcaları , Kurt, Tilki, Sansar, Tavşan, Sincap, Vaşak, Ayı ve Domuzdur.
 
Kuş türlerinin nesilleri ise giderek tükenmektedir. Bu türden önemli av hayvanları kınalı keklik, bıldırcın ve yaban ördeğidir.
 
Balık türleri olarak akarsularda yer alan ve göletlerde yetiştirilen sazan, aynalı sazan, ve yayın balığı önemlidir. Ayrıca Zinav gölünde kızılkanat denilen çok lezzetli bir balık türü yaşamaktadır.

Kaynak: www.zeyidaslan.com

Köşe Yazilari

yönetici

Yazar Ön Bilgi
 Yazarın profilini görüntüle. Yazar şu an Offline
Yazara E-Posta Gönder


 Yazarın toplam 23 yazısı bulunuyor. Tüm yazılarını görmek için tıklayın. Tüm Yazıları (23)

Anket

Sitemizi Ne Sıklıkla Ziyaret Ediyorsunuz?
 

Kimler Çevrimiçi

Şu anda 110 ziyaretçi çevrimiçi